⌂ Trang chínhDi truyềnGene A–ZSHPTGenomics
Di truyền học

Bộ bài giảng · Môn cơ sở

Di truyền học

Mã 603062 · Bộ tài liệu tự học bám sát 11 chương slide và hai file ôn của khóa trước. Mỗi chương hai mức Cơ sở / Nâng cao, kèm sơ đồ, bảng từ khóa Anh–Việt & chip tra YouGlish.

Vị trí trong chuỗi môn: Di truyền học là nền rộng nhất — đi từ tính trạng nhìn thấy (Mendel) xuống tới phân tử. Mạch: Di truyền học (nền) → Bài gene + Sinh học phân tử → Genomic phân tử, kèm 2 môn thí nghiệm.

✨
Ôn tập & Khám phá
Trắc nghiệm có gợi ý & lời giải “vì sao”, thẻ ghi nhớ, và những điều thú vị — học để tò mò, không chỉ để thi.

Mục lục

1
Nhập môn Di truyền học
Di truyền/biến dị, lịch sử, phương pháp, điểm
Mới
2
Di truyền Mendel
2 định luật, 3:1 & 9:3:3:1, gen đa hiệu, tương tác gene
Mới · trọng tâm
3
Di truyền nhiễm sắc thể
Giới tính, liên kết, bản đồ di truyền (cM)
Mới · trọng tâm
4
Cơ sở phân tử
Học thuyết trung tâm, DNA, sao chép, phiên mã, dịch mã
Ôn ↔ SHPT
5
Điều hòa biểu hiện gene
Operon lac/trp, điều hòa eukaryote
Ôn ↔ SHPT
6
Đột biến nhiễm sắc thể
Cấu trúc & số lượng NST, Down, Turner
Mới một phần
7
Đột biến gene
Điểm/lệch khung, tác nhân, đột biến ngược
Mới một phần
8
Sửa chữa DNA
6 cơ chế: photolyase, BER/NER, mismatch, SOS
Mới một phần
9
Di truyền vi khuẩn
Biến nạp, tải nạp, tiếp hợp, Hfr/F⁺
Mới ↔ TN Genomic
10
Di truyền virus
Cấu trúc, chu trình tan/tiềm tan, phân loại
Mới ↔ TN Genomic

Bản đồ liên kết với các môn đã học

Chủ đềỞ Di truyền họcMôn liên quan mở rộng
Central dogma, sao chép, phiên/dịch mãCh.4Bài gene; Sinh học phân tử Ch.2–5
Điều hòa gene, operonCh.5SHPT Ch.4; epigenetics → Genomic Ch.6
Đột biến, sửa chữa DNACh.6–8SHPT Ch.3; Genomic (ứng dụng)
Biến nạp, plasmid, vectorCh.9TN Genomic Bài 2; Genomic Ch.5
Virus, phage, phát hiện virusCh.10TN Genomic Bài 4; Genomic Ch.7
NST, phân bào, thể BarrCh.3, 6TN Di truyền (nguyên phân, giảm phân)

Công thức & con số “phải nhớ”

Tổng hợp
  • Lai: F2 1 tính 3:1 (kiểu hình), 1:2:1 (kiểu gen); 2 tính 9:3:3:1. n cặp → giao tử 2ⁿ, kiểu gen 3ⁿ, kiểu hình 2ⁿ.
  • Bản đồ: RF = (tái tổ hợp / tổng) × 100%; 1% = 1 cM; RF<50% = có liên kết.
  • DNA: A–T (2H), G–C (3H); N = 2A+2G; H = 2A+3G; L = (N/2)×3,4 Å.
  • Mã di truyền: 64 codon; thoái hóa, không gối, phổ biến; AUG mở đầu; UAA/UAG/UGA dừng.
  • Operon: lac = cảm ứng (lactose gỡ repressor → bật); trp = ức chế (tryptophan dư → tắt).
  • Hội chứng: Down = trisomy 21, Turner = XO, Klinefelter = XXY.
  • Chuyển gene vi khuẩn: biến nạp (DNA tự do) · tải nạp (phage) · tiếp hợp (plasmid F); Hfr = F gắn NST.
  • Virus: tan (phá tế bào) vs tiềm tan (prophage); phage chủ yếu dsDNA, virus thực vật chủ yếu ssRNA.

Mẹo ôn theo cấu trúc đề

Chiến lược

Điểm = 20% bài tập + 20% seminar + 60% cuối kỳ. Đề gồm hai mảng:

① Định nghĩa & giải thích (học thuộc — xem bảng Từ khóa mỗi chương): gen đa hiệu, di truyền đa gene, prophage, operon, vùng tương đồng X-Y, tế bào Hfr, chu trình tan/tiềm tan…

② Bài tập tính toán (luyện tay — phần Nâng cao Ch.2, 3, 4): số nucleotide & liên kết hydro (N=2A+2G, H=2A+3G); tỉ lệ kiểu hình bằng quy tắc nhân; tần số tái tổ hợp & bản đồ gene.

Định nghĩa gỡ điểm chắc; tính toán quyết định điểm cao. Đừng học lệch.